Here ik kan er zelf niet uitkomen, komt U er maar in Een interview van Ella-Maria Beekman-van Blijderveen met ds. Dick van Keulen

Loslaten betekent de autonomie over mijn ziel opgeven evenals het zelfbestuur over mijn gevoelens.

"Laten we eerst bidden voor we het gesprek aangaan," stelt ds. Dick van Keulen voor. De toon voor het gesprek is daarmee gezet. Het gaat niet om hem, maar om Hem. Of in een enkele zin: laten we het aardse loslaten opdat we verbonden kunnen raken met God.

Op de vraag wat loslaten voor hem betekent, antwoordt ds. Van Keulen: "Loslaten is ten diepste: relativeren van alles wat met ons aardse leven te maken heeft, ten behoeve van iets beters, iets wat absoluut is: God.  Relativeren is voor mij een woord dat mijn leven heeft gestempeld.  Om een voorbeeld te noemen: in 1959 kwam mijn eerste vrouw om, ik was vijf jaar met haar getrouwd.  De tijd daarna was alles relatief, niets had een vaste waarde.  Juist in die periode begon ik te leren mijn aardse zekerheden los te laten om er iets beters voor terug te krijgen: het vast komen zitten aan God. Geloven is geen grijpen; je kunt het eerder vergelijken met bestellen: je laat iets naar je toekomen.  Tegelijkertijd is dat een vorm van loslaten.  De zekerheid dat Jezus je vasthoudt is belangrijker dan wat ook in het leven.  En hoe moeilijk het soms ook is, die wetenschap helpt om moeilijke gedachten en gevoelens los te laten, over te geven.

Kortstondige bevrediging
Iemand vroeg me in een moeilijke periode: 'Heb je alles al wat in de hemel voor je klaarligt?' Dat heeft me stilgezet. We zijn geestelijk vaak zo arm, terwijl we het materieel zo goed hebben. Je zou kunnen stellen dat wij mensen de behoefte hebben om ons aan veel dingen vast te grijpen om ons leven inhoud te geven. Waarom? Omdat we ervaren dat er van binnen een gat zit dat we denken te kunnen vullen met kortstondige bevrediging. En je zoekt naar iets wat je kwijt bent. Maar we beseffen niet dat dit gat alleen door God gevuld kan worden.  Loslaten betekent dus niet alleen dingen loslaten, maar ook de gedachte dat wij zelf dat gat kunnen vullen.
Pascal zei niet voor niets: 'God heeft de mens geschapen met een leegte die Hij alleen vullen kan'.  Jacobus 1:13-15 en 1 Johannes 2: 15-17 laten duidelijk zien dat de wereld om ons heen dat vacuüm en de zuiging en verlokking daarvan kent en exploiteert.  Als daar niets voor in de plaats komt, blijft die leegte ten diepste bestaan, ja, ze wordt steeds groter.  Dat heet verslaving."

Emoties
Je kunt ervaren dat je verstandelijk iets losgelaten hebt, maar emotioneel nog niet.  Je denkt dat je een bepaalde zonde of moeite in je leven aan God hebt overgelaten, maar emotioneel zit je nog zo vast... Hoe kan dat?
Volgens ds. Van Keulen is het een veel voorkomend verschijnsel dat past in onze rationele westerse cultuur. Ons verstand willen we wel overgeven aan Christus, op basis van de Schriften. Maar we hebben niet geleerd om met onze gevoelens hetzelfde te doen als met ons verstand: ze onder de heerschappij van Christus brengen.  Dat kost strijd, maar wie behoort er uiteindelijk over die gevoelens en emoties te gaan: Hij of ik?
Gevoelens vormen een sterke reactie op alles wat om ons been gebeurt.  De fout ligt niet in het feit dat we soms fel reageren op onze omgeving, maar dat we de Here Jezus er niet bij roepen.  Gevoelens zijn niet slecht, ze zijn het mooiste instrument dat God heeft meegegeven bij de schepping, maar door de zondeval kan het instrument gemakkelijk verkeerd worden ingezet.  Daarom is het zo belangrijk dat God in het gevoelsleven wordt toegelaten.  Dan verliest een mens zijn identiteit niet, nee, dan vindt hij die.

Loslaten
Gevoelens mogen er dus zijn, maar niet als een zelfstandige grootheid. Van Keulen: "Er is geen gevaarlijker leven dan een leven waarin je op je eigen gevoelens vertrouwt. Mijn eigen gevoelens hebben mij jarenlang in hun greep gehad, in plaats van ik hen. Bij mij was dat vooral angst. Angst om me te binden, angst om teleurgesteld te worden. Ik heb veertig jaar lang geprobeerd daar de baas over te worden. Loslaten betekende: de autonomie over mijn ziel opgeven, het zelfbestuur over mijn gevoelens uit handen geven. Wij christenen hebben vaak een vanzelfsprekendheid waarmee we over ons gevoel (denken te) heersen, die ten diepste niet bijbels is. Het gevolg daarvan is, dat we denken zelf uit de put te kunnen klimmen waarin we gevangen zitten. We moeten leren zeggen: Here, ik kan er zelf niet uitkomen, komt U er maar in. Wij moeten Jezus toestaan in ons gevoelsleven te komen, het te reinigen, te vullen en te troosten. Een prachtig bijbelgedeelte ter illustratie is Efeziërs 3:14-21, waarin Paulus zegt: "Om die reden buig ik mijn knieën voor de Vader (... ), opdat Hij u geve, naar de rijkdom Zijner heerlijkheid, met kracht gesterkt te worden door Zijn Geest in de inwendige mens (je ziel), opdat Christus door het geloof in uw harten woning make". Je natuurlijke hart is niet te vertrouwen. Jezus is de nieuwe Mens in Dick, de oude Dick mag Hij meenemen telkens als dat aan de orde komt."

Alles anders
Alles waar Jezus in mag komen wordt anders door Hem.  De pijn, de angst of het verdriet verdwijnen niet, maar worden anders door Hem. Neem als voorbeeld iets wat je overkomt: tranen om gemis, als iemand overlijdt. Als je alleen zelf in je tranen 'zit', worden je tranen gemakkelijk bitter. Ds. Van Keulen: "Ik heb ervaren dat als Jezus in je tranen mag komen, ze parels kunnen worden waarmee je uiteindelijk anderen kunt helpen. Hij kan jouw verlies tot winst maken voor een ander. Er zijn ook pijnlijke ervaringen die je zelf oproept, bijvoorbeeld door kritiek (vaak een vorm van zelfverdediging). Het is niet zo dat Jezus al mijn kritische vermogens wegveegt, maar Hij neemt er op mijn verzoek de leiding over. Als mijn kritische vermogens onder Zijn leiding staan, dan staan die niet meer ten dienste van mijzelf, maar ten dienste van de ander. Dus of het nu om een emotie gaat die je overkomt of waar je zelf debet aan bent, in beide gevallen is het zaak om de Here erbij te roepen. Ik zeg het zo vaak in situaties die ik niet kan overzien: 'Here, help mij!'.  Het bijzondere is dat God ons dan leert om als het ware van een afstand naar onszelf te kijken vanuit Zijn perspectief. Je leert kijken vanuit Zijn optiek, en dan zijn er veel zaken die je anders gaat zien, denk maar aan verborgen zonden of emoties die je aan niemand prijsgeeft. Onze angst is vaak dat als we Jezus vragen woning bij ons te maken, er een soort depersonalisatie, een 'ont-persoonlijking' plaats vindt. Maar het tegendeel is waar. Je verliest niet, maar je wint juist alles. 'Want ieder, die zijn leven zal willen behouden, die zal het verliezen, maar ieder, die zijn leven verloren heeft om Mijnentwil, die zal het vinden' (Mattheüs 16:25).
Je zou het zo kunnen formuleren: Jezus komt naast je zitten in je leven, in je hart en Hij schuift steeds verder op naar het midden, maar alleen wanneer wij dat willen. Zijn heerschappij is dienend en ondersteunend in plaats van overheersend. Hij is niet de tiran, dat zijn we helaas zelf. Jezus vraagt aan ons of Hij orde op zaken mag stellen in ons leven, ook in ons gevoelsleven. Zo vind je het leven. Zo vind je de kern van het leven: de Liefde, want Jezus is Gods Liefde in eigen Persoon."

Kwetsbaarheid
"Die liefdevolle gezindheid van Jezus in je maakt je wel kwetsbaar. Even kwetsbaar als Hij op aarde was. Zijn liefde betekent namelijk: je zelfregeling met zijn verdedigingssystemen loslaten, opgeven.  Dat kán lijden - in allerlei vorm - opleveren.  Jezus heeft ons daarvoor reeds gewaarschuwd (Johannes 15: 18-27).  Maar juist in dat lijden kan er ruimte in ons groeien voor het bijbelse priesterschap. Jezus kan juist in kwetsbare mensen ongelofelijk duidelijk zichtbaar worden voor anderen.
Ik heb een vrouw gekend die stierf aan een ontluisterende vorm van kanker.  Haar man vertelde later dat er steeds mensen bij haar ziekbed vandaan gingen die een bijbel meekregen.  De laatste die dat overkwam was haar chirurg die haar kwam vragen hoe ze zó kon leven.
Vertel mij dan nog eens dat verschrikkelijke ervaringen alleen maar verschrikkelijk zijn.  Natuurlijk, zij had ook haar dieptepunten. Jezus toelaten in je leven geeft geen enkele reden tot triomfalisme. Je bent ook niet veilig voor rampspoed, maar Hij voert uiteindelijk de regie over je leven, wat er ook gebeurt. En dan is het waar wat er in Filippenzen 4 staat: 'Want ik heb geleerd, met de omstandigheden, waarin ik verkeer, genoegen te nemen. (... ) Ik vermag alle dingen in Hem die mij kracht geeft'."

Priesterlijk
"We komen zo op het spoor van het priester-zijn van de gelovige.Terwijl het profetische aspect van het christen-zijn verband houdt met ons denken en ons spreken, heeft het bijbelse priesterschap alles te maken met onze gevoelens.  Priesterschap groeit daar waar wij onze gevoelens onder de macht van Jezus Christus leren stellen. God wil Zijn kinderen als priesters gebruiken als het gaat om bewogen voorbede voor hun omgeving. Denk maar aan Mozes, die pleitte: 'Schrap mij maar uit Uw boek, maar laat hen, Uw volk, verder gaan'. Maar het mag we1 duidelijk zijn dat plaatsbekledend schuldbelijden alleen mogelijk is wanneer je ook zelf schuld beleden hebt en de anderen in je hart hebt gesloten.  De hogepriester moest eerst voor zichzelf offeren ter reiniging vòòr hij het offer bracht ter reiniging van het volk.  Als vandaag in een gemeente dit priesterschap zo functioneert, dan kan men elkaar tot een hand en een voet zijn. Godservaring hoeft dus niet louter geestelijk te zijn: die kun je ook in je vrienden, in ie medegelovigen vinden."  Ds. Van Keulen wijst erop dat als Jezus komt, de pijn niet automatisch verdwijnt: "Sommige rouwprocessen kunnen een leven lang duren. Maar: Jezus wil in die pijn komen, erbij betrokken worden.  Niet alleen in de pijn, ook in onze nederlagen.  Hij staat er niet naast of er boven, nee, Hij lijdt met ons mee.  En dan merk je dat Hij uit negatieve dingen iets positiefs kan halen. 'Wij weten nu, dat God alle dingen doet medewerken ten goede voor hen, die God liefhebben, die volgens Zijn voornemen geroepenen zijn' (Romeinen 8: 28).  Vanuit dat perspectief kun je ook naast de ander gaan staan.  Wij laten mensen zo vaak rond lopen met schuldgevoelens, moedigen die zelfs aan.  Maar je kunt de ander alleen helpen als je zelf een geholpene wilt zijn.  Daarom is het goed om ook je eigen zwakheid te tonen in onderling pastoraat.  Niet jij bent belangrijk: Jezus is het grote Model."

Schuldgevoelens
De kern van de boodschap over loslaten die je kunt delen is, dat wanneer iemand zichzelf loslaat, en Jezus vindt, hij in feite daarmee zichzelf hervindt. Maar dat vraagt wel een afhankelijke houding. Te vaak wordt gedacht dat een christen zijn 'oude mens' wel te lijf kan met zijn 'nieuwe mens'. Maar dat loopt op een teleurstelling uit!  Ds. Van Keulen: "Je kunt de oude mens vergelijken met een harige hond, en de nieuwe met een lammetje. Geloof je nu echt dat dat lammetje die hond zal verslaan?  Je kunt dat gevecht alleen aan wanneer je het grote Lam erbij roept.  Zoek het concentratiepunt niet in je oude mens, maar in God!"

Bijbel leessuggesties:
Mattheüs 10:39 en 16:25 Mattheüs 16: 24, 25 1 Corinthiërs 7: 29-31 Galaten 2:20 en 6:14

Om over na te denken / Gespreksvragen:

1. Is loslaten (van dingen, van  mensen, van jezelf) niet bedreigend als er niets vasts tegenover staat?

2. Wat lezen we in Filippenzen 3:7-11 over Jezus' gezindheid toen hij op aarde leefde?

3. Wat leer je uit Romeinen 7:13-26 over de strijd tegen de zonde in je leven?

4. De individualistische maatschappij maakt vertrouwelijke omgang steeds zeldzamer en moeilijker.  Vind jij nog mensen bij wie je je kunt laten gaan?

Auteur : Ella-Maria Beekman-van Blijderveen
Ella-Maria Beekman - van Blijderveen is getrouwd met Arjan en is moeder van Rozemarijn. Zij wonen in Krabbedijke in Zeeland. Beiden zijn naast hun werkkring actief met jongerenwerk in de gemeente.

Heb je alles al wat in de hemel voor je klaarligt?

Jezus kon juist in kwetsbare mensen ongelofelijk duidelijk zichtbaar worden voor anderen.

De informatie op deze pagina is afkomstig uit het tijdschrift "Groei".
U kunt deze informatie online vinden op http://www.groei.org
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Stichting Proclama
Postbus 271
3940 AG Doorn
Telefoon 0343 - 449 419
Fax 0343 - 449 418
Email : redactie@groei.org

Bezoekadres: "Het Berghuys"
Bergweg 1
3941 RA Doorn
(alleen na afspraak)