Vragen rondom vergeving Ds. Wim van der Linde

Het heeft een diepe indruk gemaakt dat een moeder in de Russische plaats Beslan bad om vergeving voor de terroristen die ook één van haar kinderen om het leven hadden gebracht. Zoiets is bijna onmogelijk. Het druist tegen ons gevoel in. Zo’n terroristische daad vraagt eerder om wraak. Dat deze moeder vergeving vraagt heeft ze vast en zeker van Jezus geleerd, die aan het kruis bad : “Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen”. Of van Stefanus, die onder een regen van stenen nog bad voor zijn tegenstanders: “Here, reken hun deze zonde niet toe.”

Pijn
Wie met mensen in aanraking is gekomen, die op welke manier ook maar geschonden zijn, weet hoeveel moeite het hun geeft om zelfs maar het woord vergeven te horen of in de mond te nemen. Hun leven is verwoest en een puinhoop geworden. Ik vergeet nooit hoe een jonge vrouw voor de televisie zei in een programma over incest: “Vader, ik haat je!” Terwijl haar vader al een paar jaar eerder overleden was. Wat kunnen gevoelens van wrok en haat diep in het hart verankerd liggen. Wanneer we dan spreken over vergeven, kan de indruk gewekt worden alsof we de zielenpijn  bagatelliseren: “Niet meer zeuren over wat geweest is. Vooral niet nu het al zo lang geleden is. De tijd heelt de wonden.” Vergeven heeft een lange weg te gaan, soms je leven lang. Dat bewijst de reactie van die jonge vrouw wel.

Verhouding tot God
Uitgangspunt voor wat ik wil zeggen over vergeven is de bede van het ‘Onze Vader’: “Vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaars.” Willen we over vergeving van mensen spreken, dan zullen we het in de eerste plaats moeten hebben over wat God ons vergeeft. Het is wel heel bijzonder dat Jezus aan het kruis tussen twee misdadigers hing. “Hij is met de misdadigers gerekend,” zegt Jesaja 53. Hij hing daar niet voor zichzelf. Hij hing er voor ons. ‘The right man on the right place’.
Ik heb eens een schilderij gezien, een voorstelling van Jezus aan het kruis. Het was niet de Jezus met een geur van heiligheid om zich heen, een glans van licht. Maar een gewone man, zomaar van de straat, uit de kroeg, van het land, van het kantoor, van waar ook maar. Inderdaad, dat is ook zo: Hij is u en ik. Hij sterft niet voor eigen zonden. Hij doet het voor een ander. Voor ons. Misdadigers.
Hebben we de moed om ons zo te zien? Zoals de tollenaar in de tempel. Die man durfde God niet onder ogen te komen. Hij bleef op een afstand staan. Hij kon maar één ding doen: om genade roepen. Want in één keer zag hij z’n leven: Wat had hij de mensen uitgezogen, geplukt. ’t Was één grote puinhoop, wat een scherven! En daarmee ging hij naar God. Voor dat leven vroeg hij om genade: "O God, wees mij zondaar genadig!” Jezus zei: “Deze man ging gerechtvaardigd naar huis.”

Gehaat
Of denk aan een andere linke broeder: Zacheüs. Die kleine man die Jezus wel wilde zien en daarom in een boom klom. De man die eruit lag omdat hij als tollenaar te veel geld had geïnd en in eigen zak had gestoken. Niemand zette meer een stap bij hem over de vloer, maar Jezus nodigde zichzelf uit: “ Zacheüs, heden wil Ik bij u in huis zijn.” Jezus heeft geen preek gehouden. Alleen al het feit, dat Hij bij die gehate man over de vloer kwam, brak het glasharde hart van Zacheüs. Toen kwam die verrassende omkeer bij de tollenaar: de helft van wat hij bezat gaf hij aan de armen en het viervoudige van wat hij had afgeperst, gaf hij weer terug.
Zoiets is mooi. Iemand ziet zijn schuld, erkent het voor God en mensen. Jakobus zegt in hoofdstuk 5:16: “Belijdt elkaar uw zonden.” Dat is niet gemakkelijk, want wie om vergeving vraagt, moet op de knieën. Erkennen, dat je verkeerd geweest bent. Toch maakt de erkenning van schuld de weg naar vergeven gemakkelijker, ook al zullen de pijn en aangerichte schade niet geheel verdwijnen.

Onvoorwaardelijke vergeving
De vraag is of erkenning van schuld voorwaarde is van vergeven. Is dat zo, dan wordt mijn houding bepaald door de ander: Alleen als hij/zij schuld belijdt, kan ik vergeven.  In de bede van het ‘Onze Vader’ wordt gesproken van vergeving schénken aan onze schuldenaren. Daar wordt niets aan toegevoegd. Er wordt niet bij gezegd: alleen wanneer  er ook bij de ander sprake is van enig schuldbesef, of zo. Het gaat in de bede om onvoorwaardelijk vergeven. Zeker, dat is niet gemakkelijk: iemand vergeven, die mijn leven bedorven en stukgemaakt heeft. En wie daar gemakkelijk over spreekt naar het slachtoffer toe, kan de schijn op zich laden dat hij/zij het aangedane leed niet serieus neemt.
Maar wat is het alternatief? Niet vergeven? Wat richt het voor schade aan in mijn leven als ik niet kan vergeven? Wat kan het je van binnen opjagen. Wat kunnen je emoties beschadigd zijn. Je kunt er letterlijk ziek van worden.
Jakobus voegt er in één adem aan toe: “Bidt voor elkander, opdat gij genezing ontvangt.” Wat is het geweldig wanneer je kunt bidden voor degene die jouw leven verwoest heeft. Zoals die moeder in Beslan deed voor de moordenaar van haar kind. Bidden voor je vijand. En dan niet bidden, dat die ander zich bekeert, maar dat we God vragen: “Here God, maak mijn hart zó ruim en zó open dat ik los ben van rancune.” Ook bidden dat de ander een gelukkig mens wordt. Bidden dat ik hem/haar open tegemoet treed met een vergevingsgezindheid die de ander ook open maakt.  Dan komt er genezing van beschadigde gevoelens en ademen we in de frisse lucht van de liefde.
Ik las een brief van de moeder van de vroegere Duitse minister van Buitenlandse Zaken Walter Rathenau, die in 1922 door anti-semieten vermoord werd. Zij schreef aan de moeders van z’n twee moordenaars: “Vol medelijden reik ik u de hand, ongelukkigste van alle moeders. Zeg aan uw zoon dat ik hem vergeef, zoals God hem vergiffenis moge schenken.”
Kan dat? Een mens vergeven die opzettelijk iets bij je brak? Zonder dat het gebrokene weer heel gemaakt is? De wond bloedt nog, het gat is nog open, de pijn is er nog. Kan dat?

Vurige kolen
Dat is alleen mogelijk als je hart geraakt is door de liefde van God. Jezus bad aan het kruis: “Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen.” En een Koreaanse predikant en z’n vrouw adopteerden de twee moordenaars van hun twee zoons als hun eigen kinderen. Onvoorstelbaar in deze wereld, maar alleen mogelijk bij God. Dan is het zelfs mogelijk om 70 maal 7 maal te vergeven. Laat het gevoelen van Christus in ons zijn en laat dat zien in een wereld die stikt van haat, jaloezie, wantrouwen, wrok. Als ik onbarmhartigheid zaai, maai ik onbarmhartigheid. Ik weet wel, mensen kunnen met baggerlaarzen over je heen lopen, ze kunnen je oneindig bezeren. Maar kunnen wij de gestalte van Christus vertonen door de ander lief te hebben en te vergeven? Dan “hopen we vurige kolen op zijn hoofd,” Romeinen 12:20.
Deze vurige kolen kunnen de dader tot nadenken en inkeer brengen.

Liefde van God
Moeilijk? Zeker. Ik kan alleen vergeven als ik mezelf als een zondaar zie en weet, dat ik alleen maar van Gods vergeving kan bestaan. God heeft achter zijn vergeving zijn eigen lieve Zoon weggeschonken. Zijn vergeving is zo groots en onbegrensd. Als ik daarnaar kijk, kan ik ook vergeven. Wie weet, komt er dan zelfs weer verzoening tot stand!

Gods oordeel
Wat te doen wanneer de vergevingsgezindheid en vergeving bij de dader niets losmaakt? De bijbel heeft het over het rechtvaardig oordeel van God. In Rom. 12:19 zegt Paulus: “Wreekt uzelf niet…, want er staat geschreven: Mij komt de wraak toe, Ik zal het vergelden, spreekt de Here.” Eenmaal worden de dingen recht getrokken. Gelukkig maar, het onrecht en het kwaad in het algemeen zullen niet zegevieren. Maar tot zolang geldt voor ons in deze wereld: “Indien uw vijand honger heeft, geef hem te eten; indien hij dorst heeft, geef hem te drinken. Laat u niet overwinnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede.”

Bijbelleessuggestie:
Romeinen 12:20 en 21

Om over na te denken / gespreksvraag:
Wat leerde ik op het gebied van vergeving vragen en vergeving geven?

Groei 2004-4

Auteur : Ds. Wim van der Linde
Ds. W.J van der Linde is Nederlands Gereformeerd predikant in Zwolle.

De informatie op deze pagina is afkomstig uit het tijdschrift "Groei".
U kunt deze informatie online vinden op http://www.groei.org
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Stichting Proclama
Postbus 271
3940 AG Doorn
Telefoon 0343 - 449 419
Fax 0343 - 449 418
Email : redactie@groei.org

Bezoekadres: "Het Berghuys"
Bergweg 1
3941 RA Doorn
(alleen na afspraak)