| Man en vrouw: bedreiging of aanvulling?Marleen Ramaker |
De Bijbel roept op tot samenwerking en verbondenheid
Traditioneel gezien dichten we man en vrouw vaak een eigen specifieke functie toe die in het verleden zijn ‘vastgelegd’. Terecht gaf dit bij veel vrouwen onrust. Ze voelen dat hun persoonlijkheid en mogelijkheden meer omvatten dan een bepaald aanvaard patroon toeliet.
Wat is typisch mannelijk en vrouwelijk? Waarin onderscheiden man en vrouw zich concreet? Wat is daarbij wezenlijk en wat is cultuur-bepaald? Kun je in algemene zin over duidelijke verschillen spreken?
De praktijk laat zien dat er verschillen zijn in de belevingswereld van man en vrouw. Een man denkt meestal in grote lijnen en is vaak extern gericht, waar een vrouw meer de details aanvoelt en intern gericht kan zijn. Zo denkt een man vaak ook meer in ‘vakjes’, terwijl voor een vrouw veel zaken tegelijkertijd beleefd of besproken kunnen worden zonder dat ze dit als chaotisch ervaart. En waar de waarde van de man vaak afhangt van zijn prestatie, van zijn maatschappelijke positie, zal de vrouw haar betekenis proberen af te lezen aan de erkenning en de bevestiging die mensen haar als persoon geven. Ook wat betreft communicatie spreken mannen en vrouwen vaak hun eigen taal (verbaal en non-verbaal). Zo zou bij de man vooral de ratio hoog in het vaandel staan en bij de vrouw meer het gevoel.
Afbakening
Toch is niet in algemeenheden over de verschillen van man en vrouw te spreken. Als we bijvoorbeeld denken aan de boeken van de Zwitserse arts en psycholoog Paul Tournier, dan treffen we daarin een ‘moederlijk hart’ aan, een man met een enorm invoelingsvermogen en met een mildheid die je als mens raakt. Zo zijn er boeken door vrouwen geschreven die getuigen van een helder denken, een logische en praktische benadering, van een balans tussen gevoel en verstand. En zo raak je ook bij het lezen van bijvoorbeeld het boekje ‘Klaagzang van een zoon’, geschreven door Nicholas Wolterstorff, onder de indruk van de balans in het leven van deze auteur. Het is een man uit één stuk. Iemand die scherp durft na te denken, maar ook tot op de bodem van zijn hart emoties onder ogen wil zien. Een man die zijn mens-zijn aanvaardt in alles wat hij beleeft in relaties, verdriet, vertwijfeling en hoop. Van zo’n man kun je leren... als man en vrouw. Zo’n boek overstijgt de verschillen, maar benadrukt de kern van ons mens-zijn, dat wat voor man en vrouw beiden wezenlijk is.
Man en vrouw
Volgens de bijbel schiep God de mens in relatie tot zichzelf, tot andere mensen en tot een gezamenlijke opdracht. Als man en vrouw die elkaar nodig hebben en elkaar mogen aanvullen. Binnen dat kader is er sprake van dankbaarheid voor elkaar, van onderling respect en het verlangen elkaars potentieel te gebruiken. Om persoonlijk en in samenwerking met het andere geslacht na te gaan wat het betekent ‘beelddrager’ te zijn en in de gezindheid van God beschikbaar te zijn voor zijn werk in deze wereld.
Ingrid Trobisch schrijft in ‘De verborgen kracht’: “Het punt waar het volgens mij vooral om gaat, is dat mannen en vrouwen zich onzeker voelen ten aanzien van hun diepste sekse-identiteit. Ze hebben het gevoel dat ze niet geaccepteerd zullen worden als ze iets van hun ware persoonlijkheidskenmerken zouden laten zien - kenmerken die gewoonlijk beschouwd worden als behorend tot het andere geslacht, of die vaak door het andere geslacht geringschattend worden beoordeeld. Ze voelen zich bedreigd en ontkennen of verdringen daardoor die eigenschappen. Ze staan zichzelf niet toe hun ware gevoelens te uiten met als resultaat dat ze niet weten wat ze in wezen zijn.” Even verder: “Een echte man is niet slechts iemand die zijn mannelijkheid herkent en aanvaardt, maar die ook zijn ‘vrouwelijke’ trekken, zoals gevoeligheid, inlevingsvermogen en het verlangen zijn gevoelens te uiten, herkent en ontwikkelt. Pas wanneer hij dat doet, zal hij een vrouw echt kunnen begrijpen. Alleen dan kan hij de evenwichtige en goede echtgenoot, vader en leider worden waartoe God hem heeft geroepen.” De schrijfster citeert daarbij ook Leanne Payne die zegt: “dat een vrouw pas volledig vrouw is als niet alleen het vrouw-zijn in haar bevestigd wordt, maar ook het mannelijke in haar - zelfvertrouwen, onafhankelijkheid, kracht - wordt herkend, in evenwicht wordt gehouden en, waar nodig, wordt versterkt.” We mogen onszelf als persoon zien, met eigen unieke eigenschappen en mogelijkheden.
Ideaal en praktijk
De praktijk laat zien dat er niet alleen sprake is van spanning in de man-vrouwrelatie, maar in het vlak van de menselijke relaties in het algemeen. In het bijbelboek Prediker lezen we: “Ook zag ik, dat al het zwoegen, alsook alle bekwaamheid in het werk, louter naijver is van de één op de ander.” In een Engelse vertaling (NAS) staat: “I have seen that every labour and every skill which is done is the result of rivalry between a man and his neighbour.” Onderlinge rivaliteit: ook een gevolg van de rebellie waarbij de mens niet langer zijn of haar beeld aan God wilde ontlenen, maar zélf als God wilde zijn. De autonome mens die zichzelf als norm en maatstaf neemt. De mens die zekerheid in zichzelf zoekt en aan dat wat hij of zij in dit leven bereikt. In eigen prestatie, imago, en erkenning door anderen. De mens die gezien wil worden en wil bewijzen iets waard te zijn. Wij spiegelen ons aan elkaar in de hoop dat wij er zelf het beste afkomen. We noemen het ook wel ik-gerichtheid, een drijfveer in onderlinge rivaliteit. Onze waarde, ook ons gevoel van minder- en meerderwaardigheid, hangt samen met onze neiging tot presteren, ons verlangen naar erkenning. Het maakt echter het samenwerken moeilijk. De ander is te snel een bedreiging voor ons. We zijn in veel gevallen vervreemd geraakt van elkaar. En zelfs van onszelf. Als geïsoleerde eenheden zijn we dan op zoek naar de zin van ons bestaan.
Herstel
Door Jezus kan er verandering komen in het probleem van onderlinge rivaliteit waarbij we ons en onze waarde aan elkaar meten. Door Jezus kunnen we in groeiende mate gaan ervaren wat het betekent elkaars belang te gaan zien. Wanneer we onze waarde en geborgenheid in hem gaan ontdekken, komen we in de ruimte om ons aan anderen te kunnen geven. Dan is de ander niet langer bedreigend, maar kunnen we ons oefenen in een gerichtheid op de ander of het nu een man of een vrouw betreft.
Die onderlinge betrokkenheid geldt in het bijzonder de huwelijksrelatie. Man en vrouw moeten zich bij elkaar veilig voelen en gevoelens kunnen en durven uiten. Ook al zijn die gevoelens soms nog zo verschillend. Ze mogen er zijn! Ze mogen gehoord worden. Soms voelen we ons over en weer te onveilig om ons aan de ander te kunnen geven. Zo moet bijvoorbeeld een man leren om het niet onmannelijk te vinden zijn gevoelens te uiten. Alleen zó kan hij zijn vrouw de geborgenheid en bevestiging geven waar ze naar verlangt om zich aan hem te kunnen geven, ook in seksueel opzicht.
Openheid en respect gelden ook voor werkrelaties. De bijbel spreekt niet voor niets over het christelijk getuigenis in verschillende maatschappelijke verbanden: huwelijk, gezin, werkkring, samenleving. Wij moeten eraan willen meewerken dat ieder zijn of haar unieke plaats kan innemen tot zegen van een gebroken wereld.
Conclusie: Door de zonden vervallen we dikwijls in een machtsstrijd, waarbij ieder zijn/haar eigen weg zoekt, eigen gelijk, eigen ontplooiing, eigen bevestiging. Meestal gaat dit ten koste van de ander en zijn/haar functioneren.
Door Christus is er een nieuwe weg vrijgekomen. Een weg van geestelijk herstel, van onderling respect, van samenwerking, van een openstaan voor elkaars inbreng en waarde.
Wanneer mannen hun ‘vrouwelijke’ kanten durven aanvaarden en ontwikkelen, zullen veel vrouwen zich meer begrepen voelen en dus veiliger. En wanneer vrouwen hun zelfstandigheid beleven in betrokkenheid op de man, zal het door de man als een aanvulling ervaren worden en niet als concurrentie.
Voor mannen en vrouwen die Christus toebehoren, betekent het dat we elkaar via hem, het Hoofd, willen zien en eraan meewerken dat ieder zijn/haar unieke plaats kan innemen tot zegen van een gebroken wereld.
Praktische oefening voor de getrouwde man en vrouw:
1. Schrijf eens op welke eigenschappen je waardeert in je
partner en waarom?
2. Schrijf eens op wanneer je je soms door een bepaalde
houding of optreden bedreigd voelt en waarom?
3. Probeer onder woorden te brengen wanneer je het meest een-
heid ervaarde in je relatie en waarom dat zoveel voor je
betekende.
Praktische oefening voor de man-vrouwrelatie in het algemeen:
1. Waarom vind ik het soms moeilijk om met mensen van het
andere geslacht te werken?
Welke gevoelens spelen daarbij een rol?
2. Hoe kan ik me voor meer samenwerking inzetten?
3. Denk ik als vrouw met respect aan de man en denk ik als man
met respect aan de vrouw? Wil ik ondanks negatieve
ervaringen geloven dat God met beiden een bedoeling heeft
en mijn denken en voelen hierover op hem afstemmen?
Om over na te denken / gespreksvraag:
In Efeziërs 5: 21 staat dat we elkaar onderdanig moeten zijn ‘in de vreze van Christus’. Wat betekent dit voor onderlinge man-vrouwverhoudingen?
Groei 2004-4
Auteur : Marleen Ramaker
Marleen Ramaker coördineert de redactie van Groei en ontwikkelde diverse toerustingsmaterialen en boeken zoals o.m. Leven in harmonie met God, jezelf en de ander. Wie mag ik zijn en worden? en Elke dag opnieuw.
De informatie op deze pagina is afkomstig uit het tijdschrift "Groei".
U kunt deze informatie online vinden op http://www.groei.org
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Stichting Proclama
Postbus 271
3940 AG Doorn
Telefoon 0343 - 449 419
Fax 0343 - 449 418
Email : redactie@groei.org
Bezoekadres: "Het Berghuys"
Bergweg 1
3941 RA Doorn
(alleen na afspraak)