Artikel

GASTVRIJHEID STREKT VERDER DAN DE KOP KOFFIE OP ZONDAGMORGEN
Ds. Chris van Andel
printervriendelijke versie

Bevorder de gastvrijgeid van de gemeente en begin in je eigen huis

Gastvrijheid. Hoe gastvrij zijn wij eigenlijk? Als persoon, maar bijvoorbeeld ook als gemeente. Hoe ver strekt die gastvrijheid bij ons? Alleen op de koffie of ook in je hart en in het gebed? Gastvrijheid is misschien niet zo typisch Nederlands, maar wel bijbels.

Het volgende fragment komt uit het boek? De aantrekkelijke gemeente? van ds. Chris van Andel. Hij haakt hierbij in op de waarde van open huizen en gastvrijheid in het algemeen: een open en op de ander gerichte levensstijl. Persoonlijk en als gemeente.

Met een variatie op 'verbeter de wereld en begin bij je zelf', kun je zeggen: bevorder de gastvrijheid van de gemeente en begin in je eigen huis. Daar begint de gastvrijheid ook. De mate van gastvrijheid van de gemeente zal ook zelden groter zijn dan de gastvrijheid van de gemeenteleden. Om de concretisering ervan nader te omschrijven, wil ik er eerst een aantal opmerkingen over maken, een soort tien geboden of -beter- aanwijzingen.

Gastvrijheid is niet een gave die je al dan niet 'hebt', al is de één gastvrijer dan de ander, gastvrijheid is een opdracht voor alle gemeenteleden, niemand uitgezonderd.

Gastvrijheid komt je niet aanwaaien, het gaat niet vanzelf. Het kost wat van jezelf, het vraagt tijd, inzet en aandacht, het heeft iets van een 'offer'. Je moet er dan ook bewust voor kiezen.

Gastvrijheid betekent niet alleen de ander ontvangen in je huis, maar vooral ook in je hart, in je gebed, in je leven. Gastvrijheid vraagt innerlijke ruimte, de ander moet over de drempel van je hart kunnen komen. Als er daarom wel ruimte is in je huis, maar niet in je hart, kun je van echte gastvrijheid niet spreken.

Gasten zullen -zelfs zonder woorden- merken dat ze welkom zijn, dat je blij bent met hun komst, dat je het fijn vindt hen te ontvangen, te verrassen, goed te doen met een maaltijd, hen te zegenen.

Gastvrijheid betekent liefde tot de gast vanuit de overtuiging dat hij of zij van waarde is voor God, kostbaar in Zijn oog. Het houdt in dat je een oprechte en liefdevolle belangstelling hebt voor de ander; dat je bereid bent om echt te luisteren, niet alleen met je oren, maar ook met je hart.

Gastvrijheid heeft ook te maken met de inrichting van je huis, met gezelligheid, met een sfeer die warmte uitstraalt. De gasten moeten kunnen merken dat je op hen gerekend hebt en dat je alle voorbereidingen getroffen hebt om hen gastvrij te ontvangen.

Een gast moet zich ook vrij kunnen voelen. Het is ook gastvrijheid. Van de gelegenheid mag geen misbruik worden gemaakt om hem iets op te dringen, hij moet zichzelf kunnen zijn. Gastvrijheid met een 'verborgen agenda' is dan ook verwerpelijk, de gast wordt op deze wijze verlaagd tot een 'object'. Hetzelfde geldt als gasten worden uitgenodigd om als klankbord te fungeren voor het 'eigen verhaal' van de gastheer of -vrouw.

De vrijheid van de gast betekent overigens niet dat hij de sfeer bepaalt en -bij wijze van spreken- het menu samenstelt. We behoeven onze identiteit niet te verloochenen. Gastvrijheid is geen kleurloosheid. Als gastheer of -vrouw zullen we onszelf blijven in onze overtuiging, in ons geloof en onze levensstijl, zeker ook rond de maaltijd.

Gastvrijheid heeft te maken met gelijkwaardigheid en wederkerigheid. De gastheer of -vrouw moet zich niet laten leiden door een overdreven gevoel van weldadigheid om er de gast vervolgens mee te overladen. Hij moet kunnen bedanken voor dingen. Hij mag ook best helpen bij het dekken van de tafel en de afwas.

Gastvrijheid gaat niet uit van het adagium 'voor wat hoort wat', zodat je als gastheer en gastvrouw heimelijk verwacht een keer 'teruggevraagd' te worden. Gastvrijheid is onvoorwaardelijke liefde tot de ander, zonder bijbedoelingen of verborgen verwachtingen.

Vormen van gastvrijheid
Op een congres over de zevenmaal vierentwintiguurseconomie zei de voormalig directeur van ANWB in reactie op de kritiek vanuit de kerken op die economie dat de kerken zich ook wel eens bezig mochten houden met de vraag of ze zelf niet wat te kort open zijn, slechts drie uur in de week of nog korter. Ik zal deze uitspraak niet snel vergeten. Mensen die in de week een ogenblik de stilte willen zoeken, komen bij de kerk meestal voor een gesloten deur. Zou het daarom niet goed zijn ook in de week een stukje gastvrijheid te laten blijken door het openstellen van de kerk gedurende een aantal uren? Waarom is er op Schiphol wel een stiltecentrum en in ziekenhuizen en niet in de kerk? Het zou goed zijn dat ook doordeweeks de kerk de mogelijkheid heeft om toevallige passanten te ontvangen, zoals dat bij (monumentale) kerkgebouwen in de grote steden soms wel het geval is. Zo zijn er ook meerdere plekken als inloopmogelijkheid te creëren, zeker in de grotere plaatsen.

Ook de open maaltijd is een plek waar de gemeente haar gastvrijheid zichtbaar kan maken, ook hier zonder bijbedoelingen, maar gastvrijheid om de gastvrijheid. Daarbij krijgen -vaak oudere- mensen, vooral zij die alleen zijn, de gelegenheid samen met anderen uit de buurt een eenvoudige maaltijd te gebruiken. Juist voor mensen die alleen gaan een bijzondere mogelijkheid om bijvoorbeeld een keer in de week met anderen aan tafel te zitten. Dat alleen al is een zegen. Dat het uitgaat van de kerk(en) moet niet onder stoelen of banken geschoven worden. Dat mag ook blijken uit het gebruik van een eenvoudige liturgie van lied, schriftlezing en gebed, waarmee een dergelijke maaltijd omgeven wordt.

Ik noem in dit verband ook de asielzoekerscentra in ons land. Dat God de God is van de volken en Zijn heil ook voor alle volken heeft bestemd, is een reden temeer de vreemdeling die in onze poorten is, hartelijk te begroeten en gastvrij te ontvangen. Vele kerken in de buurt van een dergelijk centrum hebben dat inmiddels uit een oogpunt van filoxenia op een bijzondere wijze opgepakt, ondanks weerstanden bij sommige gemeenteleden die met de nodige belemmeringen in zichzelf te maken hebben. Ook hier gaat het bij de gastvrijheid in de eerste plaats om de onvoorwaardelijke gastvrijheid, al is de praktijk dat er bij sommige vreemdelingen een honger is naar het Evangelie. Naast de hulp en aandacht in het kader van de gastvrijheid zullen we hun dat uiteraard niet onthouden, integendeel.

Menig gemeentelid heeft vandaag ook allochtone mensen in de straat of in de buurt. Bezoekwerk in een ACZ zal ons daarom ook kritisch maken naar onszelf, want waarom aandacht en hulp geven in een dergelijk centrum, hoe goed en positief en nodig op zich, terwijl je de mensen in je buurt, zowel allochtonen als autochtonen, misschien nauwelijks kent, laat staan met hen omgaat? Waarom je buren eens niet te eten gevraagd? Of dat Turkse gezin twee huizen verderop? De volken zijn dichtbij gekomen, gastvrijheid begint dan ook dicht bij huis.

Bijbelleessuggestie:
Filippenzen 1:9-11

Om over na te denken / gespreksvraag:
Wat is onze ervaring met gastvrijheid en hoe kunnen we hieraan meer vorm geven?

Groei 2002-4

| terug naar overzicht |